اقتصاد کلان • ۱۴۰۵/۸/۱۲ - ۰۰:۳۱
سهم سنگین ژئوپلیتیک از قیمت محمولههای انرژی

پایگاه خبری گزارش برتر – تنشهای مستمر خاورمیانه و تهدید شاهراههای دریایی سبب شده است تا بخش عمدهای از بهای هر بشکه نفت در بازارهای جهانی صرفاً ناشی از ریسکهای امنیتی باشد.
به گزارش پایگاه خبری گزارش برتر، معاملات جهانی نفت خام و فرآوردههای هیدروکربوری این روزها فراتر از فرمولهای سنتی عرضه و تقاضا، زیر سایه سنگین ریسکهای سیاسی و نظامی مدیریت میشود. اگر در دهههای گذشته رشد اقتصادی چین یا میزان استخراج تولیدکنندگان اوپکپلاس تعیینکننده جهت قیمت هر بشکه نفت بود، اکنون عوامل امنیتی و تهدیدهای پیش روی گلوگاههای راهبردی جهان به اهرم اصلی تغییرات قیمت تبدیل شده است. تشدید مناقشات منطقهای در غرب آسیا و ناامنیهای متناوب در خطوط کشتیرانی، هزینه بیمه محمولهها، هزینههای انتقال و نگهداری ذخایر استراتژیک را برای خریداران نهایی به شکلی جهشی افزایش داده است.
پریمیوم ریسک؛ تحمیل هزینههای امنیتی بر بازار
در تحلیلهای کارشناسی بازار انرژی، متغیری تحت عنوان «پریمیوم ریسک ژئوپلیتیک» شناخته میشود که بازتابدهنده هزینههای روانی و مادی خطرات محتمل بر جریان انتقال نفت است. آمارهای تحلیلی نشان میدهد که اکنون در حدود ۲۰ تا ۲۵ دلار از قیمت هر بشکه انرژی در معاملات جهانی، صرفاً به این عامل امنیتی مربوط است و هیچ رابطهای با سطح تولید واقعی یا کاهش مصرف جهانی ندارد. به عبارت دیگر، چنانچه فردا تمامی تنشهای منطقهای متوقف و راههای ترانزیتی تثبیت شوند، نفت ظرف مدت کوتاهی این حباب ناشی از نااطمینانی را تخلیه خواهد کرد؛ رخدادی که بودجه بسیاری از کشورهای صادرکننده را با شوک منفی و کشورهای واردکننده را با آسودگی روبهرو خواهد ساخت.
پیامدهای تورمی برای اقتصادهای نوظهور
تداوم قیمتهای نفت در سطوحی که با ریسک امنیتی متورم شده است، مستقیمترین اثر خود را در جهش هزینههای لجستیک و مواد پتروشیمی نشان میدهد. کشورهای در حال توسعه که به نفت و سوخت وارداتی متکی هستند، بیشترین آسیب را از این ناحیه متحمل میشوند؛ چرا که واردات نفت گران به معنی افزایش تورم تولیدکننده، تضعیف ارزش پول ملی و کاهش رشد اقتصادی آنهاست. از سوی دیگر، غولهای پالایشگاهی جهان با تغییر مسیر کشتیها از کانالهای کوتاهتر به مسیرهای دورتر مانند دور زدن قاره آفریقا، علاوه بر مصرف سوخت بیشتر، زمان دریافت کالا را طولانیتر کردهاند که خود نوعی بحران ثانویه در توزیع سوخت به حساب میآید.
در این میان، صادرکنندگان نفت علیرغم بهرهمندی از درآمدهای بالاتر در کوتاهمدت، با ریسکهای امنیتی تأسیسات بندری و تهدید بازارهای صادراتی مواجهاند؛ روندی که ثابت میکند ژئوپلیتیک، پایداری تجارت نفت را از وضعیت متعادل به لبه پرتگاه ریسک کشانده است.