اقتصاد کلان • ۱۴۰۵/۰۸/۲۵ - ۱۴:۲۵
بلعیده شدن بیش از نیمی از بودجه خانوار تهرانی در تله مسکن

پایگاه خبری گزارش برتر – آمارهای تازه منتشر شده از شکاف عمیق هزینههای زندگی نشان میدهد سهم «سرپناه» در سبد مخارج تهرانیها به ۵۶.۷ درصد رسیده است. عددی تکاندهنده که نشان میدهد بخش عمده درآمد خانوار پیش از هرگونه برنامهریزی برای سایر نیازها، صرف اجارهبها یا بازپرداخت اقساط مسکن میشود.
دادههای آماری در سال ۱۴۰۴ تصویر نگرانکنندهای از وضعیت معیشتی در پایتخت ترسیم کردهاند که نشاندهنده فشار حداکثری هزینه مسکن بر خانوارهای ساکن تهران است. بررسیها حاکی از آن است که در حالی که میانگین کشوری سهم مسکن از مخارج خانوارهای شهری به ۴۱.۷ درصد میرسد، ساکنان استان تهران با تخصیص ۵۶.۷ درصد از کل هزینههای زندگی خود به بخش مسکن، رکورددار این فشار اقتصادی در کشور هستند.
این آمار که بهطور مستقیم بازتابدهنده بحران مسکن در کلانشهر تهران است، زنگ خطری جدی برای سبد معیشتی خانوار محسوب میشود. کارشناسان اقتصادی تأکید دارند که وقتی بیش از نیمی از کل مخارج یک خانوار صرف سرپناه میشود، عملاً مجالی برای اختصاص منابع به سایر سرفصلهای ضروری نظیر سلامت، آموزش، تغذیه با کیفیت و پسانداز باقی نمیماند. این پدیده که در ادبیات اقتصادی با عنوان فشار هزینه مسکن شناخته میشود، عملاً قدرت خرید خانوارهای تهرانی را به شدت تضعیف کرده است.
تفاوت معنادار سهم مسکن در تهران (۵۶.۷ درصد) نسبت به میانگین کشوری (۴۱.۷ درصد)، نشاندهنده شکاف طبقاتی و جغرافیایی عمیقی است که در بازار ملک پایتخت ریشه دوانده است. اگرچه در برخی تحلیلها این نسبت به درآمد خانوار نیز تعمیم داده میشود، اما واقعیت ملموس این است که مسکن در تهران به جای اینکه تنها یکی از اقلام سبد خانوار باشد، به مهمترین عامل تعیینکننده سطح رفاه و حتی بقا در شهر تبدیل شده است.
این وضعیت، فراتر از یک آمار ساده، نشاندهنده تغییر سبک زندگی تهرانیها به نفع پرداختهای اجارهبها یا اقساط مسکن است. در شرایطی که تورم عمومی همچنان در سطوح بالا نوسان دارد، سرایت این نرخ از سهم هزینهها به درآمدهای خانوار، نشان میدهد که پایتختنشینان بیش از آنکه برای زندگی کار کنند، در حال کار برای مسکن هستند. بدون تغییر سیاستهای کلان در حوزه تولید و عرضه مسکن یا ارائه یارانههای هدفمند برای اجارهبها، انتظار میرود این نسبت همچنان صعودی باقی بماند و طبقه متوسط را به حاشیه معیشتی براند.